Nivellering toon je nooit aan met bedragen alleen; je hebt percentages nodig.
Rick € 22.000
Sanne € 55.000
Tarik € 110.000
Druk zónder korting
35,0%
40,5%
46,4%
Druk mét korting
19,1%
34,1%
43,2%
Daling
15,9 pp
6,4 pp
3,2 pp
Alle drie krijgen exact hetzelfde bedrag aan korting: € 3.500. Maar voor Rick
is dat een veel groter deel van zijn inkomen. Daarom dalen de relatieve
inkomensverschillen: dat is nivellering.
Formuleer het op de toets altijd zo: "de gemiddelde heffingsdruk daalt bij het lage inkomen
met méér procentpunten dan bij het hoge inkomen, dus de relatieve inkomensverschillen worden
kleiner." Dat is het antwoord dat punten oplevert.
🤝
Samen — twee stellingen
9 min
Stelling 1. "Een heffingskorting van € 2.000 is voor iedereen
even veel waard." Klopt dat?
Stelling 2. "Heffingskortingen maken het stelsel progressiever
dan het schijvenstelsel alleen." Onderbouw met de tabel.
De overheid wil € 3,5 miljard uitgeven om lage inkomens te steunen. Wat helpt
hen meer: de algemene heffingskorting met € 500 verhogen, of het tarief van schijf 1 met
2 procentpunt verlagen? Bereken het voor Rick.
✋
Even checken
3 min
Wat is het marginale tarief van Rick? En van Tarik?
Wordt het gemiddelde tarief ooit hoger dan het marginale tarief?
✏️
Zelfstandig
14 min
Drie inwoners met alleen recht op de algemene heffingskorting van € 2.000
(zij hebben geen inkomen uit arbeid, maar een uitkering of pensioen):
Ans € 18.000 · Bilal € 46.000 · Carmen € 92.000
Bereken voor alle drie de bruto loonheffing.
Bereken voor alle drie het te betalen bedrag en de gemiddelde heffingsdruk.
Toon met procentpunten aan dat er nivellering optreedt.
Stel dat zij wél arbeidskorting krijgen. Voor wie verandert de gemiddelde druk dan het meest?
Reken het uit voor Ans en Carmen.
🚀
Klaar? Dan dit
De arbeidskorting is in werkelijkheid inkomensafhankelijk: boven een bepaald
inkomen wordt hij afgebouwd.
Waarom zou de overheid de korting juist aan werkenden geven?
Wat doet die afbouw met het effectieve marginale tarief van iemand in de afbouwzone?
Denk goed na: je betaalt meer belasting én je raakt korting kwijt.
🔄
Afsluiten
2 min
Welke van de drie doelen zit al goed?
🔁
Terugblik
4 min
Hoe toon je nivellering aan: met bedragen of met percentages?
Noem het verschil tussen de algemene heffingskorting en de arbeidskorting.
🎯
Doelen
1 min
Je kunt een volledige belastingberekening vlot en foutloos uitvoeren.
Je kunt een beleidsvoorstel beoordelen op nivellerend of denivellerend effect.
🧠
Zo werkt het — beleid beoordelen
9 min
Een politieke partij stelt voor: schijf 3 omhoog van 55% naar 58%, en de algemene
heffingskorting omlaag van € 2.000 naar € 1.500.
1
Pak twee inkomens die ver uit elkaar liggen. Neem Rick (€ 22.000) en Tarik (€ 110.000).
2
Reken per persoon het oude en het nieuwe bedrag uit.
Rick: schijf 3 raakt hem niet, maar hij verliest € 500 korting.
Tarik: betaalt 5% extra over € 40.000 én verliest € 500 korting.
3
Vergelijk de gemiddelde druk vóór en ná. Stijgt die bij het lage inkomen met
méér procentpunten, dan is het beleid denivellerend.
Het voorstel doet twee dingen tegelijk, en die trekken aan verschillende kanten.
Dat is precies het type vraag dat op de toets komt: je moet allebei de effecten benoemen
en dan pas concluderen.
🤝
Samen — reken het voorstel door
10 min
Bereken samen wat Rick oud en nieuw betaalt.
En Tarik?
Wat is de conclusie: nivellerend of denivellerend? En welke van de twee
maatregelen weegt het zwaarst?
✋
Even checken
3 min
Een maatregel raakt alleen schijf 3. Wie merkt daar niets van?
Kan een maatregel de belasting voor iedereen verhogen en tóch nivellerend zijn?
✏️
Zelfstandig — drie voorstellen
18 min
Gebruik steeds Ans (€ 18.000), Bilal (€ 46.000) en Carmen (€ 92.000), allen met beide
heffingskortingen.
Voorstel A: schijf 1 van 35% naar 32%. Voorstel B: algemene heffingskorting van € 2.000 naar € 3.000. Voorstel C: de grens van schijf 3 omhoog van € 70.000 naar € 85.000.
Bereken per voorstel wat elk van de drie erop vooruit- of achteruitgaat in euro's.
Bepaal per voorstel of het nivellerend of denivellerend werkt. Onderbouw met de
gemiddelde druk.
Welk voorstel is het gunstigst voor de laagste inkomens? En welk voor de hoogste?
Schrijf in vijf zinnen een advies aan de regering, als je doel nivellering is.
🚀
Klaar? Dan dit
Bedenk zélf een maatregel die de schatkist per saldo niets kost
(wat je aan de ene kant weggeeft, haal je aan de andere kant op) maar die wél nivelleert.
Reken hem door voor Ans, Bilal en Carmen en laat zien dat het klopt.
🔄
Afsluiten
3 min
Welke stap in de berekening kost jou nog de meeste moeite?
Volgende week: hoe kan het dat iemand met € 145.000 bruto niet over
€ 145.000 belasting betaalt?